Dobra osobiste — art. 23–24 KC a deepfake
Dobra osobiste to chronione przez Kodeks cywilny wartości: wizerunek, cześć, prywatność. Wyjaśniamy, jak art. 23–24 KC działają wobec przerobionych zdjęć i jakie roszczenia przysługują.
Czym są dobra osobiste i co mówią art. 23–24 KC
Dobra osobiste to niemajątkowe wartości ściśle związane z człowiekiem, które Kodeks cywilny chroni niezależnie od innych przepisów. Art. 23 KC wymienia je przykładowo — zdrowie, wolność, cześć, wizerunek, tajemnicę korespondencji — a art. 24 KC daje roszczenia o zaniechanie, usunięcie skutków i zadośćuczynienie. To podstawowa droga cywilna dla osób, których zdjęcia przerobiono bez zgody.
| Parametr | Wartość · źródło (data dostępu) |
|---|---|
| Akt prawny | ustawa z 23.04.1964 — Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 · ISAP |
| Jednostka redakcyjna | art. 23 (katalog otwarty), art. 24 § 1–3 (roszczenia), art. 448 (zadośćuczynienie) · ISAP |
| Chronione dobra istotne dla AI | wizerunek, cześć i dobre imię, prywatność, godność · ISAP, art. 23 |
| Domniemanie | bezprawność naruszenia — ciężar dowodu zgody na naruszycielu (art. 24 § 1) · ISAP |
| Roszczenia | zaniechanie, usunięcie skutków, zadośćuczynienie, suma na cel społeczny, odszkodowanie · ISAP, art. 24, 448 |
| Sąd | sąd okręgowy w I instancji (art. 17 pkt 1 KPC) · ISAP, Kodeks postępowania cywilnego |
| Przepisy szczególne | art. 81 pr. aut. (wizerunek), art. 191a KK (nagi wizerunek) · ISAP, prawo autorskie |
Stan na 08.09.2026. Wpis ma charakter informacyjny — to nie jest porada prawna.
Akt
Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. — księga I, tytuł II, dział I „Osoby fizyczne”.
Artykuł
Art. 23 KC — otwarty katalog dóbr; art. 24 KC — roszczenia; art. 448 KC — zadośćuczynienie pieniężne.
Organ
Sądy powszechne — powództwo cywilne przed sądem okręgowym; możliwe zabezpieczenie roszczenia przed procesem.
Sankcja
Cywilna — nakaz zaniechania, oświadczenie, zadośćuczynienie w wysokości ustalanej przez sąd; brak górnego limitu ustawowego.
Data wejścia w życie
1 stycznia 1965 r. — wejście w życie Kodeksu cywilnego; art. 448 w obecnym kształcie od 1996 r.
Które dobra osobiste narusza przerobione zdjęcie
Obraz przedstawiający realną osobę nago lub w sytuacji seksualnej, wytworzony bez jej zgody, narusza jednocześnie kilka dóbr z art. 23 KC: wizerunek (użycie podobizny w celu, na który osoba się nie godziła), cześć i dobre imię (przypisanie zachowań, które mogą poniżyć w opinii publicznej), prywatność i intymność oraz godność.
Katalog art. 23 jest otwarty — sądy uznawały za dobra osobiste także prawo do własnej tożsamości i integralność psychiczną. Fakt, że obraz jest syntetyczny, nie wyłącza ochrony; przeciwnie, orzecznictwo traktuje zniekształcenie wizerunku i przypisanie fałszywych zachowań jako szczególnie dotkliwą postać naruszenia.
Dobra osobiste chronione są niezależnie od ochrony z innych przepisów (art. 23 zd. 2), dlatego roszczenia z art. 24 KC można łączyć z art. 81 prawa autorskiego, wnioskiem o usunięcie danych z RODO oraz zawiadomieniem z art. 191a KK.
Roszczenia z art. 24 KC i art. 448 KC
- Zaniechanie (§ 1 zd. 1) — nakaz zaprzestania publikacji, także prewencyjnie, gdy naruszenie dopiero grozi.
- Usunięcie skutków (§ 1 zd. 2) — usunięcie treści, oświadczenie o odpowiedniej treści i formie, np. na tej samej platformie.
- Zadośćuczynienie (§ 1 zd. 3 w zw. z art. 448) — suma pieniężna za krzywdę albo wpłata na wskazany cel społeczny.
- Odszkodowanie (§ 2) — za szkodę majątkową, np. utratę pracy, na zasadach ogólnych.
Kluczowe jest domniemanie bezprawności: powód wykazuje jedynie, że doszło do naruszenia, a pozwany musi udowodnić, że działał legalnie — np. że miał zgodę. W sprawach o intymne deepfake obrona jest praktycznie niemożliwa, bo zgoda na przerobienie zdjęcia w treść seksualną nie wynika z żadnej domniemanej sytuacji.
Wysokość zadośćuczynienia ustala sąd, biorąc pod uwagę rozmiar krzywdy, zasięg publikacji i postawę sprawcy. Roszczenia niemajątkowe nie przedawniają się; majątkowe — co do zasady po 3 latach (art. 442¹ KC). To nie jest porada prawna.
Jak dochodzić ochrony dóbr osobistych w praktyce
Pierwszym krokiem jest zabezpieczenie dowodów: adresy URL, zrzuty ekranu z datą i widocznym adresem, dane konta publikującego, ewentualnie notarialne poświadczenie strony. Następnie wezwanie do zaniechania i usunięcia treści skierowane do sprawcy oraz zgłoszenie do platformy w trybie notice and action (art. 16 DSA).
Jeżeli treść nie znika, można złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia (art. 730 i nast. KPC) — sąd może nakazać usunięcie materiału jeszcze przed wyrokiem, zwykle w ciągu tygodni. Pozew o ochronę dóbr osobistych składa się do sądu okręgowego; opłata od roszczenia niemajątkowego jest stała. Gdy sprawca jest anonimowy, o ujawnienie danych można wnosić w postępowaniu karnym z art. 191a KK.
Listę kanałów zgłoszeń i kolejność działań opisuje artykuł co zrobić, gdy ktoś opublikował przerobione zdjęcie; nasz formularz dla ofiar to zgłoszenie NCII.
Dobra osobiste a narzędzia undress AI
Odpowiedzialność z art. 24 KC ponosi każdy, kto narusza dobro — użytkownik generujący i publikujący obraz, ale w określonych sytuacjach także dostawca, jeśli po zawiadomieniu nie usuwa treści z własnych galerii. Dostawca odpowiada niezależnie za dane osobowe według RODO i za oznaczanie wyników według AI Act art. 50.
W recenzjach oceniamy, czy narzędzie wymaga potwierdzenia zgody osoby przedstawionej, czy blokuje twarze osób trzecich i czy ma kanał zgłoszeń dla pokrzywdzonych — to część kryterium prywatności o wadze 30% w metodyce ocen. Zasady dotyczące własnych ilustracji opisuje strona odpowiedzialne AI.
Powiązane narzędzia, które recenzujemy
Poniższe recenzje opisują mechanizmy zgody i zgłoszeń, które ograniczają ryzyko naruszenia dóbr osobistych osób trzecich.
- Ainudez — recenzja z oceną potwierdzenia zgody i kanału zgłoszeń.
- MyIMG AI — recenzja z sekcją o moderacji i blokadach.
- Ranking aplikacji — katalog recenzowanych narzędzi z datami testów.
Źródła
Wpis opiera się na tekstach aktów prawnych i stronach organów publicznych; daty dostępu podano przy każdym źródle. Redakcja nie udziela porad prawnych — w indywidualnej sprawie skontaktuj się z prawnikiem.
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny, art. 23, 24, 442¹, 448 (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), ISAP — dostęp 08.09.2026.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, art. 17, 730 (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296), ISAP — dostęp 08.09.2026.
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych — art. 81, 83 (Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83), ISAP — dostęp 08.09.2026.
- Kodeks karny — art. 191a (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553), ISAP — dostęp 08.09.2026.
- Sąd Najwyższy — baza orzeczeń w sprawach o ochronę dóbr osobistych — dostęp 08.09.2026.
- Rozporządzenie (UE) 2022/2065 (DSA) — art. 16, EUR-Lex — dostęp 08.09.2026.
Najczęstsze pytania
Krótkie odpowiedzi redakcji; szczegóły — w źródłach powyżej.
Czy syntetyczny obraz może naruszać dobra osobiste?
Tak. Ochrona nie zależy od techniki wykonania obrazu, lecz od tego, czy odbiorcy rozpoznają konkretną osobę i czy treść godzi w jej wizerunek, cześć, prywatność lub godność. Deepfake seksualny narusza zwykle wszystkie te dobra jednocześnie.
Kto musi udowodnić, że była zgoda?
Naruszyciel. Art. 24 § 1 KC ustanawia domniemanie bezprawności — pokrzywdzony wykazuje tylko naruszenie, a pozwany musi udowodnić, że działał zgodnie z prawem, np. za zgodą. Zgody na przerobienie zdjęcia w treść intymną nie da się domniemywać.
Jakie zadośćuczynienie można uzyskać?
Kodeks nie wyznacza kwot; sąd ocenia rozmiar krzywdy, zasięg publikacji, czas trwania naruszenia i postawę sprawcy. Zamiast wypłaty dla siebie można żądać wpłaty na cel społeczny. Niezależnie przysługuje odszkodowanie za szkodę majątkową.
Do którego sądu złożyć pozew o ochronę dóbr osobistych?
Do sądu okręgowego — sprawy o prawa niemajątkowe należą do jego właściwości w pierwszej instancji (art. 17 pkt 1 KPC). Właściwość miejscową można oprzeć na miejscu zdarzenia, czyli także miejscu, gdzie treść była dostępna.
Czy mogę żądać usunięcia treści przed wyrokiem?
Tak, przez wniosek o zabezpieczenie roszczenia (art. 730 KPC). Sąd może nakazać usunięcie materiału lub zakazać dalszej publikacji na czas procesu. Równolegle warto zgłosić treść platformie w trybie notice and action z art. 16 DSA.
Czym różnią się dobra osobiste od prawa do wizerunku?
Prawo do wizerunku z art. 81 pr. aut. dotyczy rozpowszechniania podobizny bez zezwolenia. Dobra osobiste z art. 23–24 KC obejmują szerzej cześć, prywatność i godność, także gdy obraz nie został rozpowszechniony. W pozwie zwykle powołuje się obie podstawy.